Een steenmarter herkennen is niet altijd eenvoudig. Vaak ziet u het dier zelf niet, maar merkt u de schade en sporen die hij achterlaat, zoals geluiden op zolder, kapotte isolatie of uitwerpselen. Op deze pagina leest u hoe u een steenmarter herkent en waar u op kunt letten om zekerheid te krijgen.
In deze blog:
Een steenmarter is een meester in zich stilhouden. Daarom heeft u vaak pas laat in de gaten dat er een steenmarter in een gebouw aanwezig is. Ook hoort u de geluiden niet elke dag. Hoe herkent u dan de geluiden van een steenmarter?
Er zijn grofweg vijf situaties waarin u geluiden van de steenmarter kunt herkennen.
Deze geluiden betekenen dat de steenmarter zijn dagrustplaats verlaat of binnengaat. Omdat de steenmarter meerdere dagrustplaatsen heeft, hoort u dit niet iedere dag. De steenmarter wisselt tussen deze plekken. Soms hoort u deze geluiden enkele dagen achter elkaar en soms ineens een week of zelfs weken niet.
Rondom de kraamperiode kunnen er in verschillende fases uiteenlopende geluiden te horen zijn.
Februari/maart
Het vrouwtje is bezig met het klaarmaken van het nest. Hierbij kunt u krabbende geluiden horen en gestommel bij het binnenkomen of verlaten van de dagrustplaats.
April/mei
De jongen zijn geboren, maar maken nog weinig geluid. U hoort wel vrijwel dagelijks het gestommel van het binnenkomen of verlaten van de dagrustplaats.
Mei/juni
De jongen beginnen te spelen. De geluiden starten vrij zacht, maar worden steeds harder naarmate de jongen ouder worden. U kunt dan bonkende geluiden, gekrijs en gepiep horen.
Juni/juli
De jongen gaan steeds vaker naar buiten, net als de moeder vooral in de avond en vroege ochtend. Omdat ze dit soms spannend vinden, lopen ze vaker heen en weer, waardoor het gestommel langer kan aanhouden. Vaak zijn het meerdere jongen tegelijk, waardoor het gestommel sneller klinkt.
→ Zie hier de video van de jongen op de wildcamera.
Wanneer mannetjes vechten om een vrouwtje of hun territorium, gebeurt dit meestal buiten een gebouw. Dit kan op de weg zijn, maar ook in bosjes of bijvoorbeeld op een dak. Tijdens deze gevechten kunnen steenmarters katachtig krijsen.
Wanneer een steenmarter angstig is, probeert hij stil te blijven en ongemerkt te ontsnappen. Lukt dat niet omdat hij geen kant op kan, dan kan hij hard gaan blazen, sissen, grommen en of krijsen. Dit zijn felle uitbarstingen waarmee hij een tegenstander probeert af te schrikken.
Bij opwinding kan een steenmarter schreeuwende, fluitende en grommende geluiden maken.
Wanneer een steenmarter zich op zijn gemak voelt en tevreden is, maakt hij mekkerende of tokkelende geluiden. Deze zijn meestal niet hoorbaar voor mensen. Een steenmarter voelt zich namelijk vrijwel nooit volledig op zijn gemak in de nabijheid van mensen.
Een steenmarter wordt vaak vergeleken met een kleine, slanke kat met kortere poten, waardoor hij laag bij de grond loopt. Mannetjes zijn groter dan vrouwtjes. Van kop tot puntje van de staart hebben ze een lengte van ongeveer 57 cm tot 78 cm.
Kenmerkende eigenschappen van de steenmarter zijn:
De standaardkleur van de vacht is grijs tot grijsbruin. In de praktijk komen echter ook steenmarters voor met een witte of bruine vacht.
Een jonge steenmarter
Steenmarter met een bruine vacht i.p.v. een grijs/grijsbruine vacht
De schedel van de steenmarter is lang en slank, waarbij de snuit relatief kort is. De jukbeenderen staan vrij ver naar buiten, waardoor er veel ruimte ontstaat voor de kauwspieren. Deze kauwspieren zijn hard nodig, omdat het voedsel taai kan zijn om te kauwen.
Over het algemeen hebben mannetjes een grotere en robuustere schedel dan vrouwtjes. Er zijn regionale verschillen in de afmetingen van schedels, waardoor steenmarters onderling licht verschillende schedelmaten kunnen hebben.
De steenmarter is een roofdier en wordt, net als de mens, met een melkgebit geboren. In de literatuur is niet exact terug te vinden wanneer het melkgebit wordt gewisseld, maar het vermoeden is dat dit binnen 6 tot 11 weken wordt vervangen door een blijvend gebit.
Volwassen steenmarters hebben in totaal 38 tanden. Naarmate een steenmarter ouder wordt, zijn de tanden steeds meer onderhevig aan slijtage.
Een steenmarter zal mensen niet snel bijten. Zijn instinct is om te vluchten wanneer dat mogelijk is. Alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals bij gevangenschap of wanneer hij zich bedreigd voelt, zal een steenmarter een mens bijten. Er zijn geen cijfers bekend over bijtincidenten bij mensen.
Wel is een steenmarter een territoriaal dier en zal hij zijn territorium verdedigen, voornamelijk tegen andere steenmarters. Daarnaast is het een roofdier dat jaagt op prooien zoals vogels, konijnen, ratten en kippen. In deze situaties zal een steenmarter bijten met als doel zijn prooi te doden of een tegenstander te verjagen. Een huisdier, zoals een kat of hond, zal de steenmarter liever vermijden.
De uitwerpselen van een steenmarter lijken op die van een boommarter, maar niet op die van andere marterachtigen of bijvoorbeeld katten.
De uitwerpselen zien er als volgt uit:
Omdat de uitwerpselen van een steenmarter lijken op die van een boommarter, kunt u op basis van alleen uitwerpselen niet vaststellen om welke soort het gaat. Andere sporen, zoals de vindlocatie in combinatie met beelden van een wildcamera, geven uiteindelijk uitsluitsel.
Uitwerpselen van een steenmarter achter een knieschot. Ook de isolatie is aangetast.
Keutel van een steenmarter die zaden gegeten heeft
Het kan lastig zijn om uitwerpselen van verschillende dieren uit elkaar te houden. Hieronder vindt u een overzicht van veelgestelde vergelijkingen.
Overeenkomsten
Verschillen
Overeenkomsten
Verschillen
Overeenkomsten
Verschillen
Naast uitwerpselen kunt u ook urinesporen van de steenmarter aantreffen. Omdat de steenmarter gebruikmaakt van latrines, kan urine zich ophopen en uiteindelijk doorlekken. De geur is zeer sterk en wordt vaak omschreven als een combinatie van urine, zweet en rotte eieren.
In sommige gevallen is bekend dat plafondplaten bezweken onder het gewicht van opgehoopte urine. Soms is de stank zo heftig dat bewoners tijdelijk hun woning moeten verlaten.
Urine van de steenmarter loopt langs de schacht naar beneden.
Urine van de steenmarter geeft vlekken in het plafond
Een marterhol is eigenlijk geen echt hol. De steenmarter heeft alleen dagrustplaatsen waar hij zich tussen verplaatst. Hij heeft geen vaste plek waar hij altijd te vinden is wanneer hij niet op jacht is.
Deze dagrustplaatsen bevinden zich vaak in:
In deze ruimtes kan de steenmarter beschut tegen weersinvloeden zitten maar heeft hij de bewegingsruimte om de omgeving in de gaten te houden.
Vaak zijn in de buurt andere sporen te vinden zoals:
Opening onder dakpannen met veer en eierschaal
Aangetaste isolatie
De pootafdrukken van de steenmarter lijken enigszins op die van een kat. Het belangrijkste verschil is dat bij kattenafdrukken geen nagels zichtbaar zijn, terwijl u bij de steenmarter zowel de kussentjes als de nagels ziet.
Pootafdrukken van ratten zijn veel kleiner en lijken totaal niet op die van een steenmarter.
Pootafdrukken van steenmarter in de sneeuw
De steenmarter en de boommarter lijken sterk op elkaar. Voor een ongetraind oog zijn ze lastig te onderscheiden. De verschillen zijn klein, maar wel aanwezig.
Een steenmarter kan snel rennen en is een uitstekende klimmer. In theorie kan hij graven, maar dit doet hij vrijwel niet. Hij maakt vooral gebruik van bestaande openingen en soms van holen die door otters of dassen zijn gemaakt.
Steenmarters zoeken overdag een dagrustplaats. Auto’s vormen hiervoor een aantrekkelijke plek: droog, beschut en warm. Na het rusten is de steenmarter nieuwsgierig en gaat hij op onderzoek uit.
Er is geen wetenschappelijk bewijs dat steenmarters op visolie in kabels afkomen. Waarschijnlijker verklaringen zijn speelgedrag en territoriumgedrag.
Een steenmarter jaagt ’s nachts en rust overdag. Hij volgt vaste looproutes langs gevels, daken en houtwallen. Tijdens de jacht richt hij zich op vogels, kippen, ratten, muizen en jonge konijnen. Ook eieren uit nesten behoren tot zijn voedsel. Voor meer informatie over het dier kunt u naar: Alles over de steenmarter.
Bekijk hier een video van Vogelbescherming Nederland waarin een steenmarter in een nestkast terechtkomt:
https://www.youtube.com/watch?v=-TJo1PnDeYw
Heeft u last van een steenmarter of twijfelt u of de overlast door een steenmarter wordt veroorzaakt? Wij kijken graag met u mee. Neem vrijblijvend contact op en wij helpen u met steenmarterwering.
Wij bieden zakelijke en particuliere ondersteuning, eenmalig of binnen een vast beheerplan. Plan een adviesgesprek, telefonisch of bij u op locatie, voor helder advies.
Bel 085 – 066 70 71 of klik op de knop hieronder. Met bellen spreekt u ons direct, op formulieren reageren wij dezelfde werkdag.
